Uzun müddet müellimlik etdiyine ve savadlı olduğuna göre Molla leqebini qazanmışdır.Şair mükemmel medrese tedrisi almışdır.1759-cu ilde Qazaxın Gürcüstanla serhed kendlerinde qarışıqlıq olduğu üçün Vaqif ailesi ile birlikde Terterbasara sonra ise Penahabada (Şuşaya) köçür. Müellimlikle meşğul olan Vaqif ağlı ve savadı ve hazırcavablığı ile Qarabağ xanı İbarahim xanın diqqetini celb edir ve saraya devet edilir.O sarayda evvelce eşik ağası,sonra baş vezir olur.Ağa Mehemmed şah Qacarın 1795-ci ilde Şuşa üzerine hücumu zamanı Vaqif qalanın müdafiesinde böyük fealiyyet gösterir. 1797-ci ilde Qacarın Qarabağa yürüşü zamanı Şuşanı tutur ve Vaqifi zindana saldırır.Lakin Qacar öldürülür ve Vaqif hebsden azad edilir.Hakimiyyet İbarahim xanın qardaşı oğlu Mehemmed bey Cavanşirineline keçirir.Vaqif bu zaman sıxıntılı günler yaşayır, teqib edilir.Az sonra Mehemmed beyin emri ile Vaqif ve oğlu Eliağa Şuşada öldürülür.Vaqifin facievi ölümü zamanı şairin eserleri itib-batmışdır.Şairin elde olan eserleri şer heveskarlarının yaddaşındalarında ve şer defterlerinde qorunub saxlanılmışdır.Vaqifin şerlerini ilk defe 1828-ci ilde Mirze Yusif Qarabaği toplamışdır.Hemin şerler 1858-ci ilde çap etdirilmişdir.Vaqif yaradıcılığına yüksek qiymet veren Mirze Feteli Axundzade de Vaqifin eserlerini toplayıb çap etdirmek isteyir.Alman şerqşünası Adolf Berje M. F. Axundzadenin topladığı materiallar esasında 1868-ci ilde Vaqifin müasirlerinin şerlerini Leypisq şeherinde toplu şekilde neşr etdirir. Vaqifin kitabı ayrıca kitab şeklinde 1908-ci ilde Haşim bey Vezirov terefinden neşr etdirilmişdir. Sonralar Vaqif edebi irsini görkemli edebiyyatşunaslar Salman Münfaz , Hemid Araslı neşr etdirmişdir .Yusif Vezir Çemenzeminlinin  "İki od arasında" romanında ve Semed Vurğunun "Vaqif" dramında Vaqifin bedii obrazı yaradılmışdır. YARADICILIĞI : Vaqif hem klassik üslubda qezel ve müxemmes hem de xalq şeri terzinde qoşma ve tecnis yazmışdır .Şairin yalnız lirik şerleri melumdur.Vaqifin şerlerinin çoxu qoşma janrındadır. Şairin özü qoşmalarını "qafiye" adlandırmışdır.Qoşmalarının esas mövzusu saf ve real mehebbetin terennümüdür.Seleflerinden xüsusile Füzuliden ferqli olaraq ,Vaqifin şerlerindeki mehebbet romantik yox , real mezmun daşıyır. Vaqif şerlerinin daha bir seciyyevi xüsusiyyeti gözellerin tebii ve gerçek tesviridir.Vaqif qoşmalarını mezmunca iki esas yere bölmek olar :gözellerin tesviri (gözelleme) , saf mehebbet hisslerinin terennümü .Vaqif gözellemelerin lirik qehramanı zahirive menevi gözelliyi özünde birleşdiren Azerbaycan qızlarıdır.Şair tesvir etdiyi gözelleri milli geyimi, tebii cizgileri ,bezek-düzeyi , yeriş-duruşu ile ,hem de olduqca canlı bir şekilde teqdim edir:                        

                               Boyu mina gerek , sinesi mermer ,                           

                               Beyaz ola gül endamı seraser. 

                               Elinde al hena , zülfünde enber,

                               Qaşında , gözünde sürme gerekdir.